© 2017 by Rob van Zon.

Braken en regurgiteren

Braken is een veel voorkomend ziekteverschijnsel. Soms worden vogels op heterdaad betrapt, soms is er braaksel zichtbaar in de leefomgeving en soms hebben vogels vieze veertjes rond hun snavel of bovenop hun kop.

Technisch gezien betreft het trouwens vaak geen echt braken maar “regurgiteren”, omdat het voedsel dat weer naar buiten komt vaak niet uit de maag komt zoals bij echt braken, maar uit de krop.

Regurgitatie kan expres worden gedaan door vogels die elkaar (of een spiegel, speeltje of eigenaar) het hof willen maken door ze te verwennen met een smakelijk hapje; Bij deze vorm van regurgitatie wordt de inhoud van de krop gecontroleerd naar buiten gewerkt en neergelegd bij of op de (surrogaat-)partner. Dit is dus geen teken van ziekte.

Sommige vogels (zoals roofvogels en uilen) braken onverteerbare delen van hun prooi uit (veren, haren en soms botjes) in de vorm van een braakbal; Ook dit is geen teken van ziekte.

 

Als het overgeven niet zoals hierboven beschreven gebeurt, betreft het echt een symptoom van een lichamelijk probleem.


 

Oorzaak

Misselijkheid kan een oorzaak hebben in het maag-darmkanaal of buiten het maag-darmkanaal.

 

Voorbeelden

  • Ontsteking van de krop, maag en/of darm door bacteriën, schimmels / gisten als Macrorhabdus ornithogaster / Megabacteriose , virussen of parasieten (bijv. wormen, coccidien, flagellaten)

  • Ingeslikt vreemd voorwerp in de krop, maag of darm (bijv. bal van vezels/pluisjes, kluwen gras, stukje hout, vishaak, etc.)

  • Tumor in het maag-darmkanaal (meestal maag of darm)

  • Beschadiging van de keel, slokdarm en krop t.g.v. ingeslikt etsende stof (bijv. door eten van giftige plant)

  • Eten van bedorven voedsel

  • Verstopping of afknelling van het maag-darmkanaal

  • Vergrote schildklier (bijv. bij grasparkieten met jodium-tekort)

  • Teveel eten of drinken

  • Nierproblemen

  • Leverproblemen

  • Alvleesklierontsteking

  • Bloedvergiftiging / sepsis

  • Uitdroging

  • Wagenziekte

  • Bornavirus-infectie (PDD/KDS)

  • Intoxicatie (bijvoorbeeld lood-vergiftiging)

 

De oorzaken van braken lopen dus erg uiteen van relatief onschuldige goed te behandelen ziektes/problemen tot onbehandelbare en dodelijke ziektes. Braken is wel in veel gevallen een gevaarlijk ziekteverschijnsel, omdat het verlies van voeding en water door het overgeven vaak snel leidt tot verzwakking. Hierdoor kan ook braken door een eigenlijk relatief onschuldige aandoening al snel levensbedreigend worden, met name bij kleine vogels.

Aanpak en behandeling

Bij braken moeten er altijd 2 dingen gedaan worden. Ten eerste moet er geprobeerd worden om de oorzaak vast te stellen en indien mogelijk moet de oorzaak gericht behandeld worden. Tenzij er door middel van het voelen aan de krop een vreemd voorwerp kan worden vastgesteld, is het bijna altijd nodig om aanvullend onderzoek te verrichten om een diagnose te stellen. Dit kan microscopisch onderzoek zijn van bijvoorbeeld de ontlasting of de inhoud van de krop, maar in veel gevallen is het verstandig om ook direct röntgenfoto's te maken om bijvoorbeeld een ingeslikt vreemd voorwerp of, vaker voorkomend, aanwijzingen te vinden voor ingeslikt lood of zink-houdend materiaal. Ook bloedonderzoek is vaak erg nuttig.

Naast het stellen van de diagnose en het behandelen van de onderliggende oorzaak, is het ook essentieel om een brakende vogel symptomatisch te ondersteunen. Er moeten meestal medicijnen tegen de misselijkheid worden gegeven (vanwege de kans op het uitbraken van drankjes gebeurt dit de eerste keer vaak door middel van een injectie) en vaak is het nodig om extra vocht en voeding te geven vanwege het feit dat vogels vaak al verzwakt zijn door verminderde eetlust of het verliezen van voeding en water door de misselijkheid.

 

Het zonder diagnose onderdrukken van de misselijkheid kan tot zeer riskante situaties leiden! Zo is bij een loodvergiftiging misselijkheid soms het enige verschijnsel dat vooraf gaat aan de levensbedreigende fase van deze aandoening.