© 2017 by Rob van Zon.

Voeding papegaaiachtigen

Voeding van papegaaiachtigen in de natuur

 

Alle papegaaiachtigen zijn primair herbivoor, dat wil zeggen dat ze plantaardig materiaal eten. Wat betreft het natuurlijke dieet zijn de papegaaiachtigen in meerdere groepen in te delen: Zaad-eters, nectar-eters, fruit-eters, blad-eters en omnivoren

 

 

De zaad-eters

De meeste zaad-etende papegaaiachtigen zjin generalisten; Dit houdt in dat ze allerlei soorten zaden eten, vaak samen met ander plantaardig materiaal en soms dierlijk voedsel. De zaden worden niet alleen gegeten als ze rijp zijn, maar meestal als ze nog onrijp zijn. Onrijpe zaden hebben een andere samenstelling dan rijpe zaden, ze bevatten onder andere veel meer eiwitten.

Enkele soorten zaad-etende papegaaiachtigen hebben een meer gespecialiseerd dieet en eten vrijwel altijd de zaden van een zelfde soort plant.

 

De nectar-eters

Het dieet van nectar etende papegaaien, zoals bijvoorbeeld lori’s, bestaat voornamelijk uit nectar. Nectar bevat echter nauwelijks andere voedingsstoffen zoals eiwitten. Daarom eten de nectar-etende soorten ook zeer veel pollen (stuifmeel) en insecten.

 

De fruit-eters

Hoewel zeer veel papegaaiachtigen fruit eten als deel van het totale dieet, eet slechts een soort echt alleen maar fruit (Pesquet’s papegaai).

 

De blad-eters

Vanwege de zeer slechte verteerbaarheid zijn er slechts enkele papegaaiachtigen die alleen bladeren op het dieet hebben staan.

 

De omnivoren

Papegaaiachtigen die omnivoor zijn, eten naast het plantaardige materiaal ook routinematig dierlijke eiwitten.

Bron: Parrots of the Wild, Toft & Wright

Voeding van papegaaiachtigen in gevangschap

 

De meeste door mensen gehouden papegaaien en parkieten behoren tot de zaad-eters (generalisten). Daarom krijgen de in gevangenschap gehouden papegaai zeer vaak een gemengd zaden-dieet aangeboden. Hoewel het vreemd lijkt (aangezien het op het eerste gezicht een logische voeding lijkt voor vogels die in het wild te bestempelen zijn als zaad-eters), bevat een “compleet “ zadenmengsel voor kromsnavels veel te weinig van bepaalde vitamines, mineralen en aminozuren.

 

Zeer veel ziektes bij in gevangenschap gehouden papegaaiachtigen treden op door voedings-deficienties. Veel vogels die zadenmengsels eten hebben tekorten aan o.a. vitamine A & E ,calcium en essentiële aminozuren.

 

De verklaring voor het feit dat de papegaaiachtigen in het wild wel voldoende voedingsstoffen binnen krijgen uit hun zadendieet, en in gevangenschap niet, heeft meerdere factoren. Ten eerste eten de vogels in het wild veel meer verschillende soorten zaden dan dat er in de zadenmengsels die in Nederland te koop zijn zitten. Bovendien eten de vogels in gevangenschap ook nog selectief (doordat er vaak zoveel wordt aangeboden, hebben ze geen honger als ze een deel van de aangeboden zaden niet opeten). Een andere belangrijke factor is dat wilde papegaaien de zaden opeten als ze nog niet rijp zijn, met zoals hierboven al genoemd, een compleet andere voedingswaarde. De zaden in het kant-en-klare voer zijn volledig gerijpt. Hoe langer de zaden bewaard worden, hoe slechter de voedingswaarde wordt.Tot slot eten de vogels in het wild vaak allerlei dingen naast de zaden, zoals bijvoorbeeld insecten of larven, hetgeen zorgt voor een beter gebalanceerd dieet.

Het toevoegen van de kleine “vitamine-balletjes“ aan de zakken zaad helpt helaas ook niet. Want hoewel de totale voedingswaarde van de inhoud van de zak wel behoorlijk goed wordt, eten de vogels zelf ze bijna nooit op. Het staat dus wel goed op het etiket, maar haalt helaas weinig tot niets uit.

De meest praktische en mogelijk meest verantwoorde oplossing is om papegaaiachtigen in gevangenschap als basisvoeding pellets te geven. Pellets zijn brokjes met een goed uitgebalanceerde samenstelling en daardoor een zeer goede manier om voedingsdeficienties te voorkomen. Papegaaiachtigen die 75% pellets eten, krijgen in principe voldoende van de essentiële voedingsstoffen binnen.

Uiteraard is het ook mogelijk om op een andere wijze een volledige voeding te maken (pellets zijn natuurlijk ook ergens van gemaakt, het vergt alleen zeer veel kennis en kunde om dit op verantwoorde wijze voor elkaar te krijgen en daarom is dit niet het advies.

 

Een discussiepunt is of het optimaal is om 100% pellets te voeren. Hoewel door veel mensen inclusief de producenten van pellets beweerd wordt dat dat wel het beste is voor alle vogels, is dat toch maar de vraag. Vogels in verschillende situaties en in verschillende levensfasen hebben andere voedingsbehoeftes. Popjes die eieren leggen hebben bijvoorbeeld andere verhoudingen van voedingsstoffen nodig dan niet-reproductieve dieren, vogels die vliegen hebben andere behoeftes dan vogels die de hele dag in een kooi zitten., vogels die binnen leven hebben andere behoeftes dan vogels die buiten leven. Daarnaast is de manier van eten van pellets dusdanig eentonig en niet uitdagend, dat dit mogelijk ten koste gaat van het welzijn.

Mijn advies is daarom om papegaaiachtigen in principe niet voor 100% pellets te voeren, maar om een deel (maximaal 25%!), te laten bestaan uit groentes en fruit en ook wat zaden. Afhankelijk van de soort en individuele situaties kan het echter zijn dat voor bepaalde vogels een andere verhouding beter is. 

Belangrijk is ook dat de voeding op een zo natuurlijk mogelijke wijze wordt aangeboden; In de natuur zijn de papegaaiachtigen een groot deel van de dag bezig met foerageren, oftewel het bemachtigen van voedsel. In gevangenschap staat er voor de meeste vogels echter altijd een bakje met eten klaar, hetgeen ervoor zorgt dat ze zich een groot deel van de dag vervelen. Dit laatste kan het welzijn aantasten en ook leiden tot gedragsproblemen. Het is daarom verstandig en leuk om het foerageergedrag van de vogels te stimuleren door het eten uitdagender te maken. Voor vogels die in de natuur veel op de grond foerageren (bijv. valkparkieten, grasparkieten) kan een deel van de voeding verspreid worden tussen (schone!) bodembedekking. Voor ander soorten kan voeding worden aangeboden in speelgoed, gaten in stukken hout, in kartonnen doosjes/ wc-rollen etc. Hoewel het lijkt op pesterij, is het moeten “werken “voor het eten zeer positief voor het welzijn van de dieren.

Pas op! Veel vogels zullen bij een plotselinge voerverandering van zaden naar pellets het nieuwe dieet niet gelijk eten! Met name kleinere soorten kunnen binnen 1 dag verhongeren! Voor het zo veilig mogelijk overwennen van zaden naar pellets, kunnen meerdere schema's en methodes worden gebruikt. Vraag hierover bij onduidelijkheden eerst advies!