© 2017 by Rob van Zon.

Voorste luchtweg-aandoeningen

Aandoeningen van de voorste luchtwegen komen regelmatig voor bij vogels. Hierbij kunnen de neusgaten, neus- en voorhoofdsholtes, oogleden, traanbuizen, snavel, mondholte, keel en luchtpijp betrokken zijn.

 

Verschijnselen

De verschijnselen die kunnen optreden zijn divers:

  • niezen & proesten

  • schudden met het hoofd

  • afwijkende ademgeluiden

  • benauwdheid

  • ademen met de snavel open

  • misvormingen van de snavel of neusgaten

  • asymmetrische neusgaten

  • verstopte neusgaten

  • zwellingen rond de ogen

  • verdikte oogleden

  • dichtknijpen of plakken van de oogleden

  • rode slijmvliezen van de oogleden,

  • oog-uitvloeiing

  • krabben aan de kop of schuren van de kop

  • kaalheid of vieze veertjes rond de neusgaten of oogleden

  • gapen of vaak strekken van de nek 

  • het meer naar buiten komen te liggen van de ogen

 

In de meeste gevallen treden lang niet al deze verschijnselen op. Dit kan verraderlijk zijn: Zo kunnen sommige vogels met een besmetting met papegaaienziekte alleen maar een wat geïrriteerd oog krijgen, terwijl de besmetting voor andere vogels of mensen zeer ernstig kan verlopen en zelfs tot sterfte kan leiden.

 

Soms treden er naast voorste luchtwegproblemen ook problemen op in de diepere luchtwegen (longen en luchtzakken) of andere organen.

 

Oorzaken

Ook de mogelijke oorzaken van voorste luchtwegproblemen zijn zeer divers, bijvoorbeeld:

  • Infecties door bacteriën en Mycoplasma

  • Papegaaienziekte (Chlamydophila psittaci; gevaarlijk voor vogels en mensen!)

  • Infecties door virussen ( o.a. pokken, aviaire influenza)

  • Infecties door schimmels (o.a. Aspergillus, Candida)

  • Infecties door parasieten (o.a. Trichomonas “het geel”, luchtpijpmijt)

  • Vitamine A tekort

  • Droge lucht

  • Allergische reacties

  • Stof uit omgeving of van andere vogels

  • Irriterende stoffen (kookdampen, ammoniak van vieze bodem, rook, geurverdampers, etc.)

  • Tumoren, papilloom

  • Aangeboren afwijkingen

  • Trauma (bijvoorbeeld bijtwond aan de kop door andere kromsnavel)

  • Vreemd voorwerp (bijv. voedseldeel, veertje, bodembedekking in neusholte, keel of achter ooglid)

 

In het geval van veel infecties zijn deze secundair, dat wil zeggen dat ze het gevolg zijn van onderliggende problemen, zoals problemen met de voeding, het immuunsysteem, een verkeerde huisvesting of ongezonde leefomgeving.

Roze proces, waarschijnlijk een papilloom, zichtbaar in de neusholte via de gehemeltespleet (choane)

Onderzoek

Het is zoals bij alle ziektes belangrijk om eerst een goede diagnose te stellen. Daarvoor moet onderzoek gedaan worden. Afhankelijk van de patiënt en situatie kan er bijvoorbeeld gekozen worden voor:

  • Microscopisch onderzoek naar bacteriën, parasieten of schimmels op o.a. neus- of ooguitvloeiing, speeksel of een punctaat uit een holte,

  • Neusspoeling (controle passage door de neus, verwijderen van vreemd materiaal)

  • Röntgenfoto's

  • Bacteriologisch onderzoek (kweek en gevoeligheidsbepaling)

  • Bloedonderzoek

  • Testen op bepaalde specifieke infecties ( bijv. papegaaienziekte bij mogelijk contact met besmette vogels korter dan 2 jaar voor aanvang van de luchtwegproblemen)

  • Endoscopisch onderzoek van de mond- en neusholte, keel en luchtpijp

Microscopisch beeld van schimmeldraden van een Aspergillus-schimmel. Deze beruchte schimmel kan o.a. ontstekingen in de neusholtes veroorzaken.

Behandeling

De behandeling hangt volledig af van de oorzaak. In het geval van secundaire infecties moet naast een behandeling met bijvoorbeeld een middel tegen bacteriën, schimmels of parasieten ook de onderliggende oorzaak worden aangepakt (bijvoorbeeld een verandering van het dieet of huisvesting). Vreemde voorwerpen moeten verwijderd worden. Eventueel aanwezig ingedroogd materiaal in de holtes moet soms chirurgisch worden verwijderd.

Aar, verwijderd uit de keelholte van een papegaai